W TLE HISTORIA JEJ MĘŻA, TAJNEGO WSPÓŁPRACOWNIKA SB „MEDYKA”
A MY PYTAMY: JAKIEMU POLITYCZNEMU CELOWI SŁUŻY PRZYZNANIE JEJ TEJ NAGRODY?
Chichot historii w Świdnicy? Instytut Pamięci Narodowej przyznał Złoty Medal „Reipublicae Memoriae Meritum” Beacie Moskal-Słaniewskiej, prezydent Świdnicy związanej z Nową Lewicą. Wyróżnienie otrzymała za wspieranie edukacji historycznej i współpracę z IPN. Tymczasem jej mąż, Leszek Mazurek, według dokumentów archiwalnych opisanych przez portal Świdnica24.pl, przez lata był płatnym tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie „Medyk”.
Odznaczenie wręczono 21 września podczas Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, objętego honorowym patronatem prezydenta RP Karola Nawrockiego, byłego prezesa IPN.
Medal przyznał Instytut Pamięci Narodowej, a nie prezydent RP. Podczas tej samej uroczystości wręczano jednak również Krzyże Wolności i Solidarności nadawane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej osobom zasłużonym w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w PRL.
ZA CO IPN NAGRODZIŁ PREZYDENT ŚWIDNICY?
Jak wynika z odpowiedzi udzielonej redakcji Świdnica24.pl przez Karola Starowicza, naczelnika Wydziału Analiz i Opracowań IPN, Beata Moskal-Słaniewska została uhonorowana za wieloletnią współpracę z Instytutem oraz wspieranie przedsięwzięć edukacyjnych, wystawienniczych i popularyzatorskich.
Wśród wskazanych zasług znalazły się:
* Utworzenie w 2024 roku Regionalnego Przystanku Historia IPN w Świdnicy.
* Udział w wydarzeniach poświęconych błogosławionemu księdzu Jerzemu Popiełuszce, zamordowanemu przez funkcjonariuszy komunistycznej Służby Bezpieczeństwa.
* Ogłoszenie roku 2025 Rokiem Mieczysława Kozara-Słobódzkiego, kompozytora i pedagoga związanego ze Świdnicą.
Są to konkretne działania wskazane przez IPN jako uzasadnienie przyznania odznaczenia.
Pozostaje jednak pytanie, czy przy podejmowaniu decyzji o uhonorowaniu prezydent Świdnicy Instytut uwzględnił również jej relacje z lokalnym środowiskiem dawnej opozycji antykomunistycznej.
W grudniu 2021 roku, w 40. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, na murze świdnickiego Aresztu Śledczego odsłonięto tablicę upamiętniającą 20 internowanych mieszkańców miasta – działaczy „Solidarności”, NZS i redaktorów „Niezależnego Słowa”.
Jak przypomina portal Świdnica24.pl, prezydent Beata Moskal-Słaniewska nie uczestniczyła w tej uroczystości. Inicjatorami upamiętnienia byli Areszt Śledczy i Instytut Pamięci Narodowej.
Czy IPN, oceniając działalność prezydent Świdnicy, zapoznał się z opiniami miejscowych działaczy antykomunistycznych? Czy uwzględniono jej zaangażowanie w upamiętnianie historii świdnickiej „Solidarności”?
TW „MEDYK”. HISTORIA ZAPISANA W ARCHIWACH IPN
Dodatkowy kontekst stanowi przeszłość męża prezydent Świdnicy, Leszka Mazurka.
W 2017 roku portal Świdnica24.pl opublikował ustalenia oparte na dokumentacji archiwalnej IPN. Według redakcji Mazurek został zarejestrowany jako tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie „Medyk” 10 października 1982 roku.
Z opisanych dokumentów wynika, że współpraca trwała do 1989 roku. Mazurek miał przekazać funkcjonariuszom SB 53 pisemne informacje i otrzymywać za swoją działalność wynagrodzenie.
Informacje dotyczyły między innymi osób z jego otoczenia zawodowego i prywatnego.
Przeszłość męża nie stanowi dowodu na jakąkolwiek współpracę Beaty Moskal-Słaniewskiej ze Służbą Bezpieczeństwa ani nie przesądza o jej własnych zasługach. Nie zmienia to jednak faktu, że dokumenty dotyczące TW „Medyk” stanowią część historii, którą bada i dokumentuje instytucja przyznająca dziś odznaczenie jego żonie.
Jak informuje Świdnica24.pl, Leszek Mazurek organizował również miejskie konkursy historyczne dla dzieci i młodzieży, objęte patronatem prezydent Świdnicy.
Czy Instytut Pamięci Narodowej znał te okoliczności? Czy analizował sposób prowadzenia miejskich przedsięwzięć edukacyjnych i rolę, jaką odgrywał w nich Mazurek?
PODCZAS TEJ SAMEJ UROCZYSTOŚCI WYRÓŻNIONO RÓWNIEŻ DAWNYCH OPOZYCJONISTÓW
Nagrodę Honorową IPN „Świadek Historii” otrzymał Tadeusz Grabowski, prezes Świdnickiego Stowarzyszenia Patriotycznego, od lat zaangażowany w upamiętnianie ofiar Katynia, Sybiraków oraz bohaterów Powstania Warszawskiego.
Z kolei Janusz Biliński, jeden z 20 świdnickich działaczy internowanych w stanie wojennym, nie przyjął zaproszenia do udziału w uroczystości, podczas której zamierzano wręczyć mu Krzyż Wolności i Solidarności. Nie odesłał również wymaganych dokumentów.
Nie jest znane publiczne uzasadnienie jego decyzji, dlatego nie należy przypisywać mu motywów bez uzyskania stanowiska samego zainteresowanego.
PYTANIA DO IPN I KANCELARII PREZYDENTA RP
Kto zgłosił kandydaturę Beaty Moskal-Słaniewskiej do Złotego Medalu „Reipublicae Memoriae Meritum”?
Czy przed przyznaniem odznaczenia zasięgnięto opinii świdnickich działaczy dawnej opozycji antykomunistycznej?
Jakie konkretne osiągnięcia prezydent Świdnicy, poza współpracą instytucjonalną i wspieraniem wydarzeń historycznych, uzasadniały przyznanie jej złotego stopnia medalu?
Czy Instytut analizował lokalne kontrowersje dotyczące sposobu upamiętniania historii PRL?
Warto również zapytać Kancelarię Prezydenta RP, czy Karol Nawrocki, który w latach 2021–2025 kierował Instytutem Pamięci Narodowej, zna okoliczności przyznania odznaczenia prezydent Świdnicy.
Pamięć historyczna wymaga rzetelności, a przyznawanie odznaczeń za jej pielęgnowanie powinno opierać się na przejrzystych kryteriach.
W przypadku prezydent Świdnicy pozostają pytania o to, jak IPN ocenił całokształt jej działalności, czy uwzględnił głosy lokalnego środowiska dawnej opozycji i jakie znaczenie przypisał poszczególnym osiągnięciom wskazanym w uzasadnieniu medalu.
Odpowiedzi na te pytania powinny pochodzić od instytucji, która podjęła decyzję o przyznaniu wyróżnienia.
Źródła:
Świdnica24.pl, Agnieszka Szymkiewicz, „Chichot historii, czyli złoty medal IPN dla prezydent Świdnicy”, 22 września 2026 r.
Świdnica24.pl, „Świdnicki przedsiębiorca, mąż prezydent Świdnicy, przez lata był tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa”, 27 marca 2017 r.
Instytut Pamięci Narodowej – komunikaty dotyczące Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej, 21 września 2026 r.
Zdjęcia: IPN
